Κορινθόραμα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

Τα σύγχρονα Νέμεα και οι καταβολές τους
Τα σύγχρονα Νέμεα και οι καταβολές τους
του Stephen G. Miller,
Professor University of California-Berkeley

Η αναβίωση των Νεμέων Αγώνων προσδοκά να φέρνει τους συμμετέχοντες στην πιο άμεση δυνατή επαφή με τους αρχαίους αγώνες. Γι' αυτό χρησιμοποιούνται αρχαίες πρακτικές, όπου και όποτε είναι δυνατόν. Φυσικά πρέπει να γίνονται ορισμένες προσαρμογές. Έτσι, για παράδειγμα, όλοι οι συμμετέχοντες τρέχουν ξιπόλητοι όπως οι αρχαίοι, αλλά δεν είναι υποχρεωμένοι να είναι γυμνοί, όπως οι αρχαίοι αθλητές. Τα ρούχα όμως που φορούν (ο αρχαίος χιτών) είναι αυθεντικά αντίγραφα. Στην αρχαιότητα οι αγώνες περιορίζονταν στους άνδρες, αλλά ο σκοπός των αναβιωμένων αγώνων υπηρετείται καλύτερα με τη συμμετοχή και των γυναικών.

Για τον ίδιο λόγο δεν περιλαμβάνονται οι αρχαίες αρματοδρομίες και οι ιππικοί αγώνες. Και εφόσον ένας από τους σκοπούς για την Αναβίωση των Νεμέων Αγώνων είναι να επιτρέπει σε όσο το δυνατόν περισσότερους τη συμμετοχή, οι αγώνες περιορίστηκαν σε αυτούς του δρόμου. Αρχαία αγωνίσματα, όπως η πυγμαχία, η πάλη, το πένταθλο, δεν περιλαμβάνονται.

Πολλά στοιχεία από τους αγώνες είναι αυθεντικά και η αρχαία ατμόσφαιρα των αγώνων αναβιώνει με κάθε δυνατό τρόπο. Σε αυτά τα στοιχεία συγκαταλέγεται και ανθρώπινη φωνή -χωρίς τεχνητή ενίσχυση- για τις ανακοινώσεις. Η ακουστική του σταδίου είναι καταπληκτική και η φωνή του κύρηκα μπορεί να ακουστεί καθαρά εάν ο καθένας κάνει ησυχία όταν γίνονται ανακοινώσεις. Συνεπώς οι θεατές πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι, εάν κάποια συγκεκριμένη ανακοίνωση δεν τους ενδιαφέρει, υπάρχουν φίλοι και συγγενείς των δρομέων που θέλουν να ακούσουν τα ονόματά τους. Στους αρχαίους αγώνες το πλήθος γνώριζε ότι έπρεπε να σιωπά όταν ηχούσε η σάλπιγγα. Αυτή η αρχαία συνήθεια πρέπει να τηρείται. Όταν η σάλπιγγα ηχεί, μην ομιλείτε!!! Σε όσους επιμένουν να κουβεντιάζουν μετά τον ήχο της σάλπιγγας υπενθυμίζονται οι υποχρεώσεις τους κι αν δεν πειθαρχήσουν οι μαστιγοφόροι τους απομακρύνουν από το στάδιο.

Οι πιο λαμπρές ημέρες του αρχαίου Ελληνικού αθλητισμού από τη σημερινή μας σκοπιά ήταν στο τέλος του 6ου και 5συ αι. π.Χ. Τα στάδια όμως, όπου ετελούντο οι αγώνες και διασώθηκαν στις ημέρες μας, κατασκευάστηκαν τουλάχιστον έναν αιώνα αργότερα. Το ίδιο ισχύει και στη Νεμέα, όπου οι αγώνες ξεκίνησαν το 573 π.Χ. ως ένα κανονικό μέρος των Πανελληνίων αγώνων, παρόλο ότι έχουν τις ρίζες τους στην ιστορία του Οφέλτη, στους μυθικούς χρόνους. Το στάδιο της Νεμέας όμως που μας διασώθηκε, κτίστηκε το 320 π.Χ. και αντιπροσωπεύει ένα βήμα στην εξέλιξη του αρχιτεκτονικού τύπου του σταδίου, όπου οι πλαγιές του λόφου για τους θεατές παρέμειναν χωμάτινες, με λίγες μόνο σταθερές πέτρινες σειρές εδωλίων κοντά στο στίβο. Σχεδόν όλοι οι θεατές κάθονταν σε κουρελούδες ή κουβέρτες απλωμένες στις χωμάτινες πλαγιές και, όπως γνωρίζουμε από τις ανασκαφές της Νεμέας, κάθονταν σε ομάδες από τις διάφορες πόλεις-κράτη. Έτσι, σχεδόν όλα τα νομίσματα από το Άργος βρέθηκαν στην ανατολική πλευρά του σταδίου ακριβώς πίσω από το Ελλανοδικείο, ενώ σχεδόν όλα τα κορινθιακά νομίσματα βρέθηκαν στην απέναντι δυτική πλευρά.

Οι αθλητές συγκεντρώνονταν στο αποδυτήριο για να γδυθούν και να αλείψουν με λάδι το σώμα τους. Σήμερα το αποδυτήριο έχει καλυφθεί με τη μεγάλη τέντα, όπου οι συμμετέχοντες βγάζουν τα ρούχα τους. Οι αθλητές φεύγοντας από το αποδυτήριο θα δώσουν τον όρκο των Νεμέων Αγώνων. Είναι μια εκδοχή του όρκου που δινόταν στους Ολυμπιακούς αγώνες της αρχαιότητας:

«Ορκίζεσαι να ακολουθήσεις τους κανόνες των Νεμέων Αγώνων και να μην κάνεις κάτι που θα ντροπιάσει εσένα, την οικογένειά σου ή το πνεύμα των Αρχαίων Αγώνων;»

Μετά την απάντηση των αθλητών, ο ελλανοδίκης θα συνεχίσει, όπως στην αρχαιότητα: «Προχώρησε τώρα μέσα στο στάδιο και να' σαι άξιος της νίκης».

Οι αθλητές τότε περνούν από την θολωτή δίοδο μήκους 37 μέτρων, που στην Ολυμπιάδα λεγόταν κρυπτή έσοδος, και προσπερνούν τα αρχαία χαράγματα που καλύπτουν τους τοίχους της διόδου. Εκεί περιμένουν το σήμα του σαλπιγκτή για να σιωπήσει το πλήθος και τον κήρυκα για να φωνάξει το όνομά τους και μετά να τρέξουν έξω στο στίβο, στη βαλβίδα (γραμμή εκκίνησης). Εκεί οι αθλητές θα τραβήξουν κλήρους από ένα κράνος για την εκλογή της λωρίδας που θα ακολουθήσουν.

Οι αθλητές θα πάρουν την καθορισμένη θέση τους στη βαλβίδα με τα δάκτυλά τους διπλωμένα έτσι ώστε να αγκαλιάσουν την αρχαία λίθινη εγκοπή. Τυπικά το δεξιόχειρο άτομο θα τοποθετήσει το αριστερό πόδι μπροστά, και το αριστερόχειρο το δεξί πόδι, αλλά αυτό που πρέπει να προσέξει κανείς είναι και τα δύο πόδια να βρίσκονται στις εγκοπές. Ήταν ο τρόπος που οι αρχαίοι εξασφάλιζαν το απόλυτα ισόχρονο ξεκίνημα. Τον ίδιο σκοπό εξυπηρετούσε και η ύσπληγα που σήμερα ανακατασκευάστηκε στη βαλβίδα. Αυτός ο μηχανισμός λειτουργούσε με την ίδια βασική αρχή του καταπέλτη και αντιπροσωπεύει ένα από τα πρώτα παραδείγματα μεταφοράς πολεμικής τεχνολογίας για ειρηνικούς σκοπούς. Οι φορτισμένοι με στρέψη πάσσαλοι σε κάθε άκρη της βαλβίδας ελευθερώνονται από τον αφέτη, ο οποίος αναφωνεί τρεις λέξεις, εκ των οποίων η πρώτη και η τελευταία αναφωνούνται και στους αρχαίους αγώνες: πόδα παρα πόδα (λάβετε θέσεις) - έτοιμοι - άπιτε (ξεκινήστε!)

Ο σκοπός της ύσπληγος ήταν να εξασφαλίσει απόλυτα σύγχρονη εκκίνηση για κάθε δρομέα, χωρίς καμία δυνατότηα εξαπάτησης είτε από αθλητή είτε από κριτή.

Ο στίβος του σταδίου είχε αρχικά 600 πόδια μήκος (178 μέτρα) -η λέξη στάδιο ήταν μονάδα μέτρησης μήκους- αλλά η βόρεια πλευρά διαβρώθηκε στους βυζαντινούς χρόνους. Γι' αυτό οι αγώνες μας  έχουν μήκος μόνο μισό στάδιο ή 300 πόδια ή 89 μέτρα. Η επιφάνεια του στίβου πρέπει να έχει καθαριστεί και πατηθεί, όπως γινόταν στα αρχαία χρόνια.

Ο νικητής κάθε αγώνα λαμβάνει επιτόπου ένα κλαδί φοίνικα και μια κορδέλα που δένεται γύρω από το κεφάλι του. Αυτή ήταν η διαδικασία στους Ολυμπιακούς Αγώνες και πιθανόν επίσης και στα Νέμεα. Τα στεφάνια της νίκης απονέμονταν στο τέλος των αγώνων σε όλους του αθλητές συγχρόνως. Οι αθλητές θα επιστρέψουν στο αποδυτήριο για να ντυθούν και θα γράψουν το όνομά τους σε μεγάλες φωτογραφίες της αρχαίας θολωτής διόδου ως μόνιμη απόδειξη της συμμετοχής τους, μιμούμενοι αρχαία χαράγματα στους τοίχους της διόδου!

Εκτός του κήρυκα και του σαλπιγκτή γνωρίζουμε ότι στους αγώνες υπήρχαν τυπικά δέκα ελλανοδίκες. Αυτοί ήσαν χωρισμένοι σε επιτροπές ανάλογα με την ειδικότητά τους και αυτό εσήμαινε ότι 6 ή 7 από αυτούς θα βρίσκονταν στο Ελλανοδικείο καθ' όλη τη διάρκεια των αγώνων, ενώ οι υπόλοιποι θα ήταν απασχολημένοι στο στίβο. Οι ελλανοδίκες φορούσαν μαύρους χιτώνες σε ανάμνηση του πένθους για τον Οφέλτη και κρατούσαν ραβδί για να ραβδίζουν τους αθλητές που δεν υπάκουσαν στους κανόνες. Υπήρχαν επίσης μαστιγοφόροι που ήταν υπεύθυνοι για τη δημόσια τάξη.

Δεν γνωρίζουμε πως ήταν ντυμένοι οι αφέτες ή οι δούλοι που βοηθούσαν τους ελλανοδίκες ή οι μαστιγοφόροι, αλλά προτιμήσαμε να τους ντύσουμε με άσπρα και κίτρινα και πράσινα ρούχα αντίστοιχα.

Αίπυτος logo
ΣΥΝΔΕΣΗ ΧΡΗΣΤΗ

Δεν βρέθηκε συνδεδεμένος χρήστης!
Εισάγετε τα στοιχεία εισόδου για να συνδεθείτε